Praca z Wyobraźnią. 10 praktycznych umiejętności do poprawy jakości życia, część 4.

Twoje myśli to Twoje życie. Mamy dość niewielki wpływ na to, co nam do głowy przychodzi, za to mamy duży na to, co w niej zostaje. Wielu chce żeby do głowy nam przychodziło to co niekoniecznie byśmy chcieli… Praca z wyobraźnią może przynieść poprawę jakości życia i skuteczności we wszelkich działaniach, warto jednak wiedzieć jak do niej podejść.

Zanim przejdę do skutecznych i zdrowych metod pracy z wyobraźnią to proponuję krótką analizę środowiska i otoczenia. Uważam, że warto podejść dwutorowo: usuwać ograniczenia i jednocześnie pracować nad tym co wzmacnia i służy. Bo czasem aby było lepiej, lepiej przestać sobie przeszkadzać.

Druga rzecz to skupienie się na tym na co wpływ mamy od tego na co go nie mamy. Poczucie siły sprawczej jest tu bardzo kluczowe, a tymczasem z wielu względów bywa ono niewielkie. 

W dzieciństwie właściwie nie mamy żadnego wpływu na to co nam do głów przychodzi. Uczymy się poprzez naśladowanie. Tego co służy i tego co nie służy. Nabywając świadomości możemy pozbyć się programów wgranych do podświadomości we wczesnych latach życia. Część tego co zostało wtedy zainstalowane jest warta aktualizacji, bo na tym opiera się sposób w jaki pracuje wyobraźnia. “Uważaj”, “nie biegaj”, “licho nie śpi”, “ciekawość to pierwszy stopień do piekłą” to tylko niektóre z nich. Oparte są na nich przekonania, które wpływają na pracę umysłu.

Na każdym etapie życia wielu chce żeby do głów przychodziło nam to, co będzie służyć im (zwłaszcza finansowo), a niekoniecznie nam. Marketing, media informacyjne, seriale, strony plotkarskie i oczywiście w szczególności portale i aplikacje społecznościowe. Wykorzystują głębokie, często dalekie od etyki, mechanizmy wpływu na psychikę, oparte m.in. na pracy z wyobraźnią. 

Świadomość jest kluczem. Znając metody pracy z wyobraźnią i oddziaływania na nią możemy z jednej strony podnieść jakość życia i skuteczność we wszelkich działaniach, a z drugiej, zauważać i opierać się manipulacjom. 

Mózg jest ślepy – wierzy we wszystko co mu powiemy. Poprzez słowa, film, obraz. Odpowiada prawdziwymi emocjami i wydziela substancje mające realny wpływ na organizm, bez względu na to czy to, na co reaguje jest prawdą czy nie. Mieści się w miejscu gdzie jest ciemno, wilgotno i ciasno, a jedyny kontakt ze światem ma poprzez dwie średniej jakości soczewki, dwa liche mikrofony, ułomny nos, jeszcze słabszy smak i nieco dotyku. Co mu podrzucimy na to zareaguje. Reakcja jest prawdziwa, często na fikcyjne dane, lub takie, na które nie mamy najmniejszego wpływu…

Biologicznie skupiamy się na zagrożeniach, dlatego tak łatwo jest zagrać na wielu strunach związanych z poczuciem bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo bywa przeróżne: to kwestia życia, zdrowia, bliskich i rodziny, wspólnoty, finansów i pracy, transportu, podróży, narodu czy religii. Jest ogromna szansa, że na którymś z tych pól nas trafią, a czasem na kilku jednocześnie.

Takich obrazków jest na pęczki w każdych wiadomościach. Kształtują naszą wyobraźnię i na nich budujemy sobie obraz świata. Kahnemann nazywa to zasadą dostępności: obraz rzeczywistości budowany jest na najłatwiej dostępnych informacjach w przeszłości. A jakie są najłatwiej dostępne i najbardziej powszechne? Negatywne, pesymistyczne i budujące poczucie lęku, niepewności i zagrożenia. Przodują w tym media… Warto zadbać o naszą wyobraźnię wycinając możliwie dużo tego typu przekazów i zastosować diętę niskoinformacyjną, o której będzie osobny wpis. Jak mówi Robert Rutkowski bycie świadomie niedoinformowanym jest wyborem oznaczającym dbanie o siebie.

Tu warto wspomnieć o kolejnym mechanizmie specyficznej „pracy” z wyobraźnią czyli martwieniu się. Jakie są korzyści ze snucia czarnych scenariuszy i zakładania z góry niepowodzenia? Są i to znaczne. Mózg jest tak przewrotny, że tworzy napędzającą się pętlę: wyobraża sobie coś złego, ta rzecz najczęściej się nie wydarza, więc następuje ulga, rozluźnienie i relaks. I właśnie te emocje i stan umysł odczytuje jako nagrodę za zamartwianie się… Więc nie dość, że nie przerywa procesu to jeszcze robi tego coraz więcej. Mark Twain ujął to zgrabnie mówiąc: całe życie bałem się tego co mnie nigdy nie spotkało.

Zakładanie z góry to kolejny sposób pracy z wyobraźnią, który rzadko służy. Po pierwsze nie wiemy co się stanie, a zakładając z góry już nastawiamy się w jakiś sposób, często ograniczający. Np. wiara w przesądy. 13sty piątek czy czarny kot „działa” o tyle o ile w niego wierzymy. Wierzę w “pecha”, zaczynam się bać, zaczynając się bać jestem spięty, zestresowany popełniam więcej błędów, więcej błędów to większa szansa na np. wypadek drogowy. Co potwierdzały statystyki drogowe, gdzie badano wypadki w te „feralne dni”. Magia? Nie, czysta psychologia i wyobraźnia, bo umysł dąży do potwierdzania tego w co wierzy i unikania argumentów przeciwnych… 

„Nie zakładaj z góry” to jedna z czterech umów Tolteków, prosta lecz wymagająca do wprowadzenia w życie. Przyjmowanie scenariusza z góry wiąże się w wynikiem, a skupienie na rezultacie powoduje presję na jego osiągnięcie. Presja tworzy napięcie, napięcie to stres, stres to mniej luzu, mniej luzu, zaburza proces, a zaburzony proces to mniejsza skuteczność. 

Świadomość siły sprawczej  i proces zamiast wyniku.

Tak najkrócej można określić zdrowy sposób pracy w wyobraźnią. Pomoże w sporcie, zdrowieniu, w pracy, w finansach czy w relacjach.

Skoro umysł jest tak podatny na sugestie to – po wycięciu toksycznych rzeczy – warto podrzucać mu odpowiednie. Aby praca z wyobraźnią była skuteczna potrzebne jest myślenie o rzeczach, na które mamy wpływ, a następnie jak ten wpływ będziemy realizować. Czyli proces. Praca z wyobraźnią skupiona na procesie dążenia do celu jest skuteczna. Wyobrażanie sobie samego wyniku niestety nie. Bo wynik zapewnia proces. Dlatego leżenie i patrzenie w sufit z myślą o byciu bogatym poprowadzi raczej do rozczarowania. „Wystarczy chcieć, a marzenia znajdą drogę” to przykład popmotywacji i sloganu oddającego sprawczość na zewnątrz. 

Wyobrażanie sobie siebie w sytuacjach, których się uczymy, uczy umysł zachowania się gdy one rzeczywiście nastąpią. Dlatego, że mózg jest ślepy to pracuje w zasadzie identycznie jakby się to działo. Umysł buduje przekonania, przygotwywuje ciało, tworzy połączenia konieczne do koordynacji oko-ciało. Wyobrażona  rozmowa o podwyżkę czy o pracę będzie łatwiejsza niż gdybyśmy poszli na nią bez tego przygotowania. Wyobrażanie sobie poszczególnych ruchów w sporcie jedną z podstaw podnoszenia skuteczności w aktywnościach.

Poszczególne etapy, kroki, podejmowane akcje przerabiane w wyobraźni nastawiają umysł na działania w rzeczywistości. Pojawiają się pytania z gatunku „jak mogę to zrobić?”, „od kogo się mogę nauczyć?”, czy jedno arcyważne: jaki będzie pierwszy krok? Czasem określenie pierwszego działania – silnie akcentowane w książce „Jedna rzecz” jest podstawą. 

Praca z wyobraźnią to też coś co wspomaga proces zdrowienia. W terapii Simontonowskiej i Racjonalnej Terapii Zachowania (którymi inspirowany jest ten cykl) sugeruje się aby wyobrażać sobie proces zdrowienia. Dobrze wizualizować sobie jak organizm pokonuje chorobę i regeneruje ciało. U jednej z osób była to armia robocików, u innej anioły, u kogoś robotnicy spawający kości, a jeszcze ktoś widział komórki antyrakowe jak statki kosmiczne strzelające do wroga. Badania potwierdzały wzrost skuteczności kuracji, bo za wyobraźnią zmieniała się biochemia organizmu, która wspomagała leczenie.

Relaksacje i medytacje oparte na wizualizacjach miejsc, przestrzeni czy procesów w ciele są formą pracy z wyobraźnią. Redukują stres, pozwalają się rozluźnić, nabyć świadomości ciała i pozbyć się napięć. Tworzenie w głowie obrazów gdzie lubimy przebywać, wracanie do odwiedzonych miejsc działa bardzo kojąco na ciało i umysł. 

Jesteś tym co myślisz… Warto świadomie dobierać myśli, odkryć te nieświadome i pozbyć się tych, które ograniczają.

Ilustracje do wpisów to fragmenty moich obrazów, które można oglądać w dwóch krakowskich galeriach sztuki: Artago i Kersten,..